LÀM BẠN VỚI CON, CÓ DỄ? (Chuti)

Một chủ để rất hay, rất đời thường, rất dễ cảm, bởi bất cứ ở một góc độ nào, dù ít hay nhiều, ta cũng thấy mình trong đó. Xa hơn chút nữa, có lẽ vào lúc con cái trưởng thành, cái tuổi cha mẹ cũng đủ chín để nhìn nhận việc bên cạnh con, làm bạn với con là cần thiết và quan trọng như thế nào. Nghe nói, cha mẹ nọ luôn lo lắng, quan tâm đến con, cập nhật, hỏi han con hàng ngày chuyện học hành, chuyện bạn bè và suy nghĩ về tương lai… Đó có chăng họ đã làm bạn được với con mình?

Thoáng qua là vậy, nhưng với ngu ý của người viết, vấn đề này ta phải nghiền ngẫm thêm.  Chúng ta nói và cũng nghe nhiều về bạn bè và bản chất tốt đẹp của mối quan hệ ấy. Nhưng chẳng như công thức toán học, chưa nghe thấy có một chuẩn nào về nó cả, đành mạo muội từ  kinh nghiệm bản thân để định nghĩa: Tình bạn là một phạm trù xã hội dùng để chỉ quan hệ giữa người với người có những nét giống nhau về tâm tư, tình cảm, quan điểm hay hoàn cảnh... Mà họ có thể chia sẻ, đồng cảm, an ủi và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.

Nói đến đây, người viết vội phân vân, như vậy cha mẹ và con cái có thể là những người bạn tốt của nhau lắm chứ! Bố mẹ nào mà chả muốn con cái mình tiến bộ, con cái mang gen cha mẹ, thiếu gì những nết giống nhau về tâm tư, thậm trí còn giống nhau cả về hình thể nữa đằng khác, sao khó là những người bạn tốt của nhau được nhỉ? Song rồi nghĩ lại, còn cái quan điểm của cha mẹ và con cái liệu có trọn vẹn bình đẳng trong mối quan hệ bạn bè? Cái hoàn cảnh hiện tại cũng như hoàn cảnh xuất phát của hai tác nhân trong mối quan hệ ấy liệu có đồng cảm?

Thấy mà nản, hai thế hệ rõ ràng, nhất là cái hoàn cảnh, quan điểm của cha mẹ có con đang tuổi trưởng thành đều là những người ít nhiều đang ở độ chín trong suy nghĩ, ở mức độ thành danh trong sự nghiệp, nghe có vẻ khó đồng cảm với con cái vào cái tuổi mà các cụ hay nói ‘dở dở ương ương, lớn chưa tới, con nít chưa qua”.  Và ở cái tuổi đủ chín của cha mẹ, nhiều hoài niệm về cuộc sống, đủ trải nghiệm để hiểu nhiều hơn về những mối quan hệ gia đình, hướng cội nhớ nguồn và công ơn dưỡng dục, liệu có dễ đồng cảm và chia sẻ với con cái đang tuổi thể hiện và muốn vượt ra ngoài khuôn khổ của cha mẹ để khẳng định cái tôi của mình?

Đâu có dễ, khó thật đấy chứ, nhưng đành phải “chẹp, chẹp” mấy cái kẻo sợ bạn bè ném đá, dám dội nước lạnh vào cảm xúc “làm bạn với con” trên diễn đàn. Nhưng đã chót, cứ chém, cứ thẳng thắn trình bày quan điểm của mình mong mọi người xá tội. Ừ nhỉ, nói đến thẳng thắn mà người viết như chết đuối vớ phải cọc, đúng rồi làm bạn với con đâu dễ, người viết ở chừng mực nào đó, mong có thể thẳng thắn và công bằng với con cái để hy vọng sẽ nhận được sự hiểu biết và cảm thông của đối tác cho những bước đầu chập chững tạo một quan hệ bạn bè sau này, đành phải chờ đợi, dễ chơi đâu đến lượt mình!

          Thẳng, đúng rồi, đó là yếu tố cơ bản ban đầu để hiểu người, hiểu ta, điều kiện cần cho bất cứ một mối quan hệ nào, nhất là quan hệ bạn bè. Thằng thắn cởi mở sẻ chia chứ cứ “phớt Ăng lê” để hai người như hai đường thẳng song song lấy gì mà sẻ, mà chia để làm bạn, làm bè? Dám chia sẻ, ví như bạn gái cao có mét rưỡi, thì nói: xét tỷ lệ với chiều cao cơ thể, chân bạn dài nhất trong số các bạn nữ lớp mình, chứ đừng khen bạn có đôi chân dài như người mẫu, khen  vậy ở Hải Phòng nói là khen đểu, nó đuổi con ra khỏi nhà… Khuyên vậy, thằng con trai cười rung rốn bảo: “ Ba bảo dám nhận xét thẳng vậy nhưng chưa thật hết lòng mình!”... Hahaha, thẳng chưa chắc đã là thật, có thể lắm chứ, thử hỏi có ai thật với ai hết thảy được đâu!? Nhưng thôi, với bạn bè, được thẳng thắn với nhau là quí rồi. Ví như thằng lớn giống ba, để tóc dài thượt, bồng bềnh, đến độ giám thị nhắc nhở. Biết vậy cũng chỉ dám nói: “hồi nhỏ đến giờ ba cũng thích để tóc dài, vì sẹo trên đầu nhiều, ba không cắt cua được, cũng bị thầy cô tóm mấy lần (thế là mình thẳng thắn với con còn gì!), ba cũng không muốn con từ bỏ sở thích cá nhân của mình, khác với ba bây giờ được tự quyết, con còn đi học, có nội qui, nên dung hòa, đừng vì một sở thích nhỏ mà để người khác lấy đi chút tự trọng của mình.” Nói vậy thôi, cú lắm khi nghe thầy cô nhắc nhở phụ huynh cần để ý tới tác phong con cái, đâu có thật hết bụng mà nói cái cục tức trong mình ra với nó! Hay có lần xem nó đá bóng, thằng này đam mê lắm, đá với đàn anh mà nó cứ 50/50 vào bóng chết mạng, nhìn mà sợ…! Khổ nỗi, thời trẻ mình cũng vì bóng đá mà đi hết cả 2 cái chân, đành thẳng mà không dám thật để cấm nó: “ Chơi thể thao phải đam mê, nhưng con phải tỉnh táo để giữ mình, kẻo dại như ba đến giờ với 2 cái chân bạn bè tạo cho cái nick “què”, tức nhưng không bằng đến giờ ba phải goodbye nhiều môn thể thao và ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống hiện tại”. Vậy đấy, người viết sẽ thẳng thắn cởi mở với ông bạn nhỏ của mình, chả dấu dốt, chả che đậy sự quậy phá, hỗn xược của tuổi trẻ ngày xưa… Chỉ mong được cùng sống trong những lỗi lầm con trẻ, bởi suy cho cùng, nếu có làm bạn, nó chỉ có thể làm bạn với tuổi thơ của người viết nơi có sự đồng cảm, sẻ chia thẳng thắn và công bằng, người cha của cậu những lúc ấy chỉ cho tuổi thơ của mình mượn đỡ cái hình hài để thể hiện như một người thông ngôn giữa hai thế hệ mà thôi.

          Đó, đó mới là thẳng, còn một tiêu trí luôn phải được hiện hữu và tôn trọng trong quan hệ bạn bè, đó là sự công bằng. Ví như KT-26 chẳng hạn, tập thể của những người bạn, những người bạn học trên giảng đường ngày nào, đó là mấu chốt và tiêu chí bạn bè của KT-26. Chúng ta bây giờ có ông nọ, bà kia, mỗi người một hoàn cảnh và cuộc sống, không ai giống ai, nhưng nhiều lần người viết đã nói, chúng ta có một cái chung, bất di bất dịch đó là những người bạn học ở KT-26, mọi người bình đẳng như nhau, có chính kiến và được quyền chia sẻ và nhận sự chia sẻ của nhau. Chúng ta đã kết nối và thành công ban đầu trên một tiêu chí công bằng ấy, công bằng là thể hiện sự tôn trọng nhau, chúng ta đang có và hãnh diện về nó.

          Nếu vậy trong quan hệ cha mẹ và con cái thì sao?

“Cứ chứng khôn hơn vịt, tôi đẻ ra anh chị mà anh chị dám dạy khôn tôi sao?”

“Ăn uống phải đúng giờ, đủ chất!...Còn ba hôm nay nhậu, uống nhiều, phê, không ăn được cơm, dọn đi…!”

“ Phải biết tiết kiệm chứ, khi nào anh chị làm ra tiền thì có quyền tiêu pha thoải mái…. Như tôi!”

“ Lo mà học hành đi, suốt ngày bạn bè, yêu đương, bằng tuổi anh chị…tôi bí…mật (chẹp, chẹp .. có cháu cho ông bà bế rồi)…”

          …. Nhiều lắm! nếu vậy ta có thể làm bạn được với con khi thiếu sự công bằng như thế?

          Người viết mắc cái bệnh ham vui chém gió, chắc thể nào mà chả nhiều lần bất công bằng như thế, đành thẳng thắn “không bàn” về những vấn đề nhạy cảm ấy nữa khi không chắc chắn. Nhưng hẳn còn nhớ cái lần mẹ cháu sinh em, thằng lớn nằng nặc yêu cầu Bà và ba mẹ đặt tên đệm cho em giống nó. Khổ nỗi, cái đệm ấy chả phải tên đệm của dòng họ, ba nó đành luyến thắng khi ông nội chúng góp ý cái tên hơi trịnh thượng: “Sinh cháu ở xa gia đình, được cháu trai của ba, con sướng quá, vội thắp hương báo ông bà tên họ của cháu hết trơn rồi, giờ đổi lại, các cụ bực mình, xui cho cháu…” Được đà, lần sau, người viết muốn lấy tên mình đệm cho em nó, khác với yêu cầu của cậu bạn nhỏ… Rồi đành phải thể hiện sự công bằng với hình thức bốc thăm, ưu tiên cho cậu bốc phiếu…Và, ra ngay cái tên đệm của ba, cả nhà thống nhất không cần mở phiếu nữa trước vẻ mặt ỉu xìu của thằng nhóc 6 tuổi…. Cái việc bỏ phiếu quả là hay, rất công bằng, thế nên hòng làm bạn với con, sau này chuyện chung gia đình, mua sắm, cứ thoải mái tôn trọng lấy ý kiến mọi thành viên, chưa thống nhất thì bỏ phiếu đồng thuận như BLL tập thể những người bạn KT-26 vẫn hay làm! Và rồi, qua những cuộc “chưng cầu” dân ý ấy, người viết thêm chút kinh nghiệm dành sự đồng thuận bằng cách lobby… Quả không sai, làm bạn với con là làm bạn với tuổi thơ của mình, dạy con cũng để mình khá hơn lên.

          Thẳng thắn, công bằng là cơ sở của sự cởi mở và đồng cảm của tình bạn là vậy, nói thằng chưa chắc đã là thật hết ruột gan, ví như cái sự chưng cầu dân ý trong gia đình người viết mà thật hết ngọn ngành về lobby thì ra con dao hai lưỡi, có khi sôi hỏng bỏng không, chẳng đi được đến đầu đến đuôi đâu cả, mà nói cho cùng, việc tranh thủ phiếu bầu chưa chắc đã sai! Thế cho nên, hưởng ứng phong trào “làm bạn với con” trên Blog, với tinh thần bạn bè KT-26, tinh thần một Blogger, người viết thẳng thắn chia sẻ những trải nghiệm bản thân về đề tài này, còn thật đến đâu xin giữ cho riêng mình. Bởi có khi ta chưa đúng nhưng có thể mượn ý hay của người khác, biết trân trọng chuyện tốt xấu ở đời để làm trải nghiệm cho chính bản thân mình và chia sẻ với bạn bè, con cái. Rốt cuộc, như định nghĩa về tình bạn vụng về ở đầu bài viết, cũng không ngoài mục đích muốn mọi người cùng tiến bộ… Chúc mọi người luôn là những người bạn tốt của con mình!

          HCM – August 8, 2013 - CHUTI