HAY HAY CÁI AO LÀNG (Chuti)

Seagame đang diễn ra, một đại hội thể thao của những 11 nước khu vực, hàng nghìn vận động viên và tùy tùng, lớn lắm chứ!... Nhưng cái nô nức đón chào của người Việt mình nói riêng hay người dân Đông Nam Á nói chung, dường như cứ giảm dần, giảm đần theo mỗi kỳ Seagame thì phải…!?

Bóng đá có lẽ là môn được sự quan tâm đông đảo của mọi người, nhất là bóng đá nam. Người viết cũng vậy, mặc dù đã có lần thề rằng sẽ không theo dõi bóng đá nam Việt nam nữa do mấy vụ lùm sùm bán màu cờ, trà đạp lên lòng tin người hâm mộ, nhưng rồi nó như đã ngấm vào máu, thề thốt đó rồi lại cho qua, để theo dõi và rồi nói như vợ: để lại mua cái bực vào mình!

Còn nhiều môn thể thao khác nữa trong những ngày Seagame này, cũng không có thời gian theo dõi hết, nhưng chí ít ngày thứ bảy chủ nhật hay vài buổi tối sẵn sàng thi gan chiếm lĩnh Tivi của vợ con để thỏa mãn những đam mê thời trẻ mà bây giờ chỉ có thể tham gia bằng hoài niệm… Cũng như bóng đá, bệnh thành tích trong các môn thi đã làm mất đi nhiều tinh thần thể thao cao thượng ở cái ao làng Đông Nam Á này.  Đâu đó trên các diễn đàn, những tiếng nấc tức tưởi của chi em nhà đi bộ Thanh Phúc – Thành Ngưng, hay những khuôn mặt thất thần của các cô gái Karatedo đồng đội nữ vốn dĩ xinh tươi và thần thái của dân nhà võ, hay nhiều nhiều lắm, những huy chương cấp thế giới, châu lục vẫn về sau những vận động viên mới toanh ở cái  ao làng này thì quả là lạ. Có sân chơi của tinh thần cao thượng nào như ở đấu trường Seagame mà vận động viên chủ nhà vừa đi vừa chạy lại chiến thắng nữ Á quân môn thi đi bộ của đấu trường Asiad? Có đâu những võ sỹ đằng cấp thế giới lại tức tưởi xếp dưới đội chủ nhà chỉ với một câu xin lỗi của ban tồ chức vì “sai sót của trọng tài”? Chả có cuộc chơi nào mà đoàn chủ nhà dù mạnh hay yếu trước đó, thì sau cuộc chơi chẳng xếp thứ nhất thì thành tích phải đột biến tăng gấp đôi ba lần!?

Cũng chính vì vậy, cứ mỗi độ Seagame về, cãi cọ , khiếu nại cứ diễn ra hàng ngày và những sự thất vọng, tức tưởi của các vận động viên lại diễn ra như cơm bữa. Tôi thích sự thẳng thắn và thức thời đến độ bình thản của HLV Lê Công khi các học trò oan uổng bị thiên vị: “ đấu trường này xưa nay vẫn vậy, môn biểu diễn Kata mang nhiều cảm tính, sự thiên vị là có, vậy chúng ta chấp nhận đó là một phần của sân chơi. Muốn thắng, ta phải hơn hẳn đối thủ”.

Đúng vậy, sân chơi nào chả có nọ có kia, cũng ảnh hưởng đôi chút do yếu tố con người tác động. Song ở đây, nó là chuyện thường ngày, đó là một phần quan trọng và có chăng là văn hóa của cái sân chơi Seagame, cái ao làng đầy rẫy bệnh thành tích này. Ai cũng hiểu, chỉ có các vận động viên là nếm đủ thiệt thòi, những con người ngày đêm vắt sức tập luyện, những cô cái dám hy sinh cái nét dịu dàng trời ban đi theo nghiệp “quần đùi áo số”, rất nhiều em bé xa ra đình từ nhỏ, những đôi lứa xa nhau… Để làm gì ? Để làm các cấp lãnh đạo đã dậy họ nói như vẹt là mang vinh quang về cho cơ sở, xa hơn là vinh quang cho Tổ quốc. Nghe vậy mà các em rưng rưng hết lòng cống hiến, cống hiến hết mô hôi và máu của mình, có không ít những con người đã gục ngã cho những vinh quang ấy. Để rồi trong cái trò chơi ao làng này các em đâu biết luôn có sự toan tính của những người lớn. Sự phân chia thành tích để cái gọi là phát triển và hòa nhập văn hóa, thể thao đã đánh lừa sự đam mê vươn cao, bay xa của các em. Đúng theo cái kiểu “ông ăn trả, bà ăn nem”, “ông đút chân giò, bà thò chai rượu”… hôm nay nhà ông, mai mốt nhà tôi, chúng ta cùng chia nhau thành tích… Ai cũng biết vậy! Thế nên những tức tưởi của các em, những vận động viên đang vắt hết mồi hôi , nước mắt, cả máu và mạng sống của mình để nhận được sự oan ức trong cái trò chơi của người lớn là vậy... Có ai dám nói hôm nay ở Myanmar, các trọng tài đang dồn lợi thế cho chủ nhà mà cũng hôm qua thôi, Seagame ở Việt Nam các trọng tài không vì thành tích của ngành nọ, sở kia mà đã không thiên vị cho các cầu thủ Việt nam? Nhưng có lẽ, khi ra ngoài, cầu thủ chúng ta bị thiệt thôi nhiều hơn bởi nhiều lý do, nhưng một lý do người viết cho là cơ bản nhất đó là mỗi khi bị xử ép, các HLV, lãnh đạo đoàn của ta hay bỏ qua vì thực ra họ không dám nói, không dám dứng ra tranh luận và bảo vệ. Cũng đúng thôi “ở nhà nhất mẹ nhì con, ra đường khối kẻ còn giòn hơn ta”, có lẽ chỉ giỏi đấu đá nhau ở nhà, ra ngoài không dám, nhất là khi vốn tiếng Anh giao dịch của ta không đấu được bạn….

Chẳng sánh được với ngút ngàn biển khơi, nơi sóng và gió mênh mông bát ngát, những vùng trời thoáng đạt cao sang.... Cái ao làng vẫn vậy, cái văn hóa ao làng chả đổi thay, nó tù túng, bó hẹp và khó phân chia. Thế nên, tủi cả lòng khi nghe giọng nói bình thản của vị HLV nhà võ kia: đành phải chịu, coi nó như một phần của sân chơi này, chẳng làm gì được… Ta chưa đủ khả năng ra biển, ta vẫn phải tập bơi ở ao làng, nơi đầy rẫy những toan tính của cả ta và đối thủ!

Nói đến đây lại nhớ cái lần đầu tiên người viết “mang vợt đi đấu xứ người” sau khi nhận được cái “cup” đầu đời. Ra đến sân chơi Phường, nơi có một thành viên KT-26 lúc ấy đã là “ma cũ”. Bằng nhiều tiểu xảo nọ kia của dân thành phố, tôi cũng chật vật dành được cái giải nhất lứa tuổi thiếu nhi để được trong quân số đi thi đấu cấp Quận. Ngày đấu quận ở Đền Thiên Nga đường Lê Lơi, người viết phải nghẹn ngào uất ức khi phe phái ông anh KT-26 của mình lúc đó vừa là cầu thủ lứa tuồi thanh niên vừa trong ban tổ chức đội tuyển Phường, quyết định để thằng “đàn em” đã thua mình ở Phường tham gia giải quân do giới hạn chỉ tiêu đăng ký với rất nhiều lý do này nọ…!  Trong lúc tranh tối tranh sáng với những toan tính ngoài thể thao ấy, trước sự thấp cổ bé họng của thằng bé nhà quê đang nghẹn ngào, chị Hồng, Bí thư Đoàn Phường lúc đó phân xử: “Tôi không biết lý do này nọ, em H vô địch Phường sẽ là người được tham gia giải Quận này!” Nhưng đâu có dễ để mấy tay toan tính kia bỏ cuộc, một yêu cầu vô lý được phía kia đưa ra trong khi tâm lý của người viết bị ức chế: Để hai thằng đánh lại, ai thắng được thi đấu cấp quận. Thế là cái bàn thi đấu ở quận được tranh thủ cho cuộc phân loại lại thiếu trong sáng ấy. Và rồi năm ấy người viết cũng đã giật được cái giải nhất cá nhân cho lần “lên Quận” đầu tiên, để mà sau đó gần như nó trở thành một sân chơi riêng của mình trong trong năm tháng bóng bàn và đam mê nọ.  Tóm lại, như HLV Lê Công nói: muốn tránh được thiên vị, ta phải vượt trên hẳn đối thủ!

Quay lại cái sân chơi Seagame đầy toan tính. Cũng phải thừa nhận, sức ta có hạn, tài ta chưa cao, đành phải lấy niềm vui ở cái sân chơi vừa tầm như Seagame là vậy. Nó vẫn là nơi, là cái đích vươn tới của những con người đam mê nghiệp thể thao, là tiền đề để vươn lên một tầm cao mới, một sân chơi cao hơn. Ai muốn chạy mà không phải tập đi, muốn sân chơi to chả từng qua những cuộc chơi nhỏ!? Cho nên cái ao làng đã chứng kiến phút giây bừng sáng của những tài năng trẻ tuổi teen từ những môn bơi như Ánh Viên, Quí Phước, Quang Nhật. Cái ao làng cũng đếm đủ hàng vạn bước chân trần cùng quả tim bạo bệnh của cô gái nghèo Phạm Thị Bình người con đất Quảng vượt qua  cự ly Marathon 42 cây số gian nan, hay những cú đấm làm nên lịch sử Boxing nữ Viết nam từ ngày hội nhập của cô gái trẻ H’mông tràn đầy nhựa sống...

Còn đó những toan tính của người lớn ở cái ao làng, còn đó cái bệnh thành tích la liệt khắp nơi, còn đó cái a rua của cả thầy lẫn trò cồ súy cái sai, để đến lúc thất bại lại đổi lội cho trọng tài và ban tổ chức chủ nhà, kể cả đâu đây đường banh đồng tiền méo mó, nhưng trên tất cả là sự đam mê và cống hiến. Cống hiến có khi chẳng vì thưởng bạc, thưởng tiền, cũng có khi chẳng vì công danh và lợi lộc, họ đã cống hiến mồ hôi, nước mắt, có khi cả máu và sinh mạng của mình chỉ vì sự đam mê vươn tới cái cao hơn, xa hơn giới hạn của bản thân trong môn thể thao mà họ đang theo đuổi. Bởi vậy, khi chiến thắng hay thất bại, kể cả những lúc tức tưởi oan sai nữa, những giọt nước mắt của họ sẽ làm trong xanh cái ao làng vốn tù túng là vậy và hết thảy, họ luôn nhận được sự tôn trọng và ngưỡng mộ từ một kẻ hâm mộ thể thao là tôi.

HCMC 16^TH DEC 2013- CHUTI