TIẾP SỨC MÙA THI (Chuti)

Hết gần cả tháng 6 với quá nhiều việc bù đầu, việc cơ quan, việc gia đình, có cả việc ăn việc chơi nữa. Đến cuối tuần rồi quyết tâm theo chân những đứa em đồng nghiệp chung công ty ở Hải Phòng trong ngày outing day của chúng. Cũng một công đôi việc chuyện chung, chuyện riêng, được Ban liên lạc giao nhiệm vụ khảo sát địa điểm du lịch Cát Bà, lần đầu tiên tôi có dịp ghé thăm…

Chả hiểu vì dư âm những trận chém gió thâu đêm từ HCMC ra tới HPG hay không, mà cái địa danh thoạt nghe rất yểu điệu quí bà ấy lại làm thằng tôi lần đầu ra biển đã bị sóng chém cho say lừ. Cái sóng biển ảnh hưởng bão đâu đó phía trên Trung Quốc và cái nóng hè oi bức đến nghẹt thở đã dìm chết tính kiên nhẫn của người khảo sát thám hiểm là tôi. Vội vàng nấp sóng người về quê mẹ, mặc cho đàn em và con cái nheo nhóc ngao ngán nghĩ tới chặng đường về, hay mặc cho thằng bạn KT-26 tình cờ dẫn đoàn công ty nghỉ mát cùng địa điểm cứ a lô hẹn gặp giữa đất Bà. Cũng kiểu “hiên ngang chỉ biết ngẩng đầu” như tôi, nó cũng đã ngấp ngoải ngáp gió từ chuyến công tác Sài Gòn, ngược ra Hải Phòng, đáp cùng chuyến bay để rồi có duyên  mà chẳng có phận chém gió với nhau buổi nào ở vùng đất của Bà.

Ngược về quê mẹ, gặp lại cảnh xưa, cái cảnh lều chõng chuẩn bị cho kỳ thi Đại học quan trọng của người Việt mình, ông anh vẫn đi coi thi, sẵn tính thương người, biết được địa điểm coi thi năm nay liền thở dài ngao ngán: “Chết thật, thời tiết này mà nhét lũ trẻ vào cái phòng thi ấy khác gì hầm chúng chứ!” Nghe mà giật mình, đúng vậy, đi chơi chém gió biển mà còn mệt huống gì với chúng nó, cả năm đèn sách vất vả sớm hôm, dồn hết sức lực cho đến mấy ngày này, ấy vậy ông trời chả thương mà lại giáng xuống đầu các sỹ tử một không khí quá khắc nghiệt là vậy! Nghe mấy anh em ngồi bàn luận mùa thi cử, mẹ già bẻn lẽn cười nói như nhận tội với các con: “ nghĩ khổ thật, năm thằng H. thi đại học, thời tiết cũng nắng nóng lắm, nhà có một cái quạt, ưu tiên cho nó ngủ, vậy mà nóng quá vẫn không ngủ được, ,mẹ đành lấy nước đổ lên mái nhà… Chao ơi là rốt, bao nhiêu cái nóng từ mái nhà nó phả hết xuống để rồi cả nhà cứ hầm hập, hầm hập, rồi cả đêm chẳng ai ngủ được!”. Nghe đến đây, cái thằng tôi ngộ hẳn ra, bao nhiêu chuyện cũ ùa về, đúng cả đêm ấy mất ngủ, người tôi nóng lên rầm rừ, sáng thi hôm ấy, làm đề toán, trong cơn sốt, dù xin ra uống nước như trâu suốt mà vẫn như người ngoài hành tinh, trong cơn mê mộng tôi tự tin đoán điểm mình chắc 8,5 và tự đếm cua trong lỗ nhân 3 là số môn thi, thể nào tôi cũng đủ điểm đi nước ngoài… nghe mà kinh! Để rồi tối về té ngửa tỉnh lại, tôi biết chắc chắn mình đi “ngoài ra nước”. Nghe kể đến đó, mẹ già lại nhỏ nhẹ nhận lỗi: “đã khó ngủ, mẹ lại chả biết gì, sang nhờ bà Quây (bà cô gần nhà chuyên bán thuốc trên cái mẹt nhỏ nhỏ để dễ chạy công an) tiêm cho một mũi thuốc gì đó cho khỏe…” He he he, tôi nhớ chứ, tiêm xong tôi tỉnh đến sáng và có một giấc mơ đẹp ngay trong phòng thi mới thú vị chứ!

Mẹ già chả có lỗi gì cả, chung qui chỉ có mỗi cái lỗi quá lo lắng cho con mà thôi. Thời nào cũng vậy, con đi thi, bố mẹ còn lo lắng gấp 10 đằng khác, cứ quan sát mùa thi thì thấy tình yêu của cha mẹ với con cái lớn nhường nào, những cảnh đưa đón, những ánh mắt lo âu chờ đợi.. Hình ảnh ngày nào con gái gối đầu lên đùi người cha đang vo ve cái quạt giấy nghiêng người che từng tia nắng giúp con có chút nghỉ ngơi giữaa hai buổi thi, đã lấy đi bao nước mắt của người đọc về tình phụ tử! Tuy nhiên cùng lúc với những giọt lệ cảm thông ấy, có không ít những bạn đọc chưa hoàn toàn đồng tình với cái tình thương yêu bao bọc quá mức của người cha, cũng như sự ỷ lại yếu đuối của cô con gái… Quả là can đảm, họ dám đưa ra phản bác lại số đông cảm xúc mà không ngại bị ném đá giữa lúc nhạy cảm mùa thi như thế.

Cũng chẳng biết thế nào cho đúng, cho đủ. Mỗi tình cảm được thể hiện bằng nhiều cảm xúc khác nhau. Người thành phố quan tâm đưa con đi thi khác với người ở tỉnh phải đường trường, cơm trọ đi thi. Văn hóa biểu hiện cảm xúc của gia đình cũng vậy, mỗi gia đình đều có cách quan tâm khác nhau, cha quan tâm khác mẹ quan tâm con. Con gái , con trai, đứa khỏe, đứa yếu sẽ có những cảm xúc được quan tâm và biểu hiện khác nhau… Chung qui như mẹ già của tôi, cốt lõi đều xuất phát từ tình yêu và sự lo lắng, quan tâm tới con cái, và như một món nợ đẹp truyền đời, các thế hệ cha mẹ người Việt mình vẫn mang một xứ mạng bên con cái như vậy.

Ngày trước, tôi đi thi đại học làm vất vả cho cả nhà, mẹ già của tôi đến hôm hôm nay vẫn cười bẽn lẽn nhận lỗi. Và cũng hôm nay ở cái tuổi làm cha mẹ, dẫn con đi thi, tôi tự ty giải nghĩa cho cái lần trượt lá chuối ấy, chính là bản lĩnh của riêng mình, cái nóng bức, cái thuốc an thần gì đó sẽ chẳng là gì khi tôi đủ bản lĩnh như những bạn bè khác của tôi. Có chăng, sự quan tâm và bao bọc quá mức của mẹ lúc đó mang một tác dụng ngược với một trái tim nhạy cảm và thiếu bản lĩnh như tôi!? Chưa chắc đúng sai, xong với ngu ý của người trong cuộc, tôi ngộ ra ở cái lần con trai đầu thi cấp 3 gần đây thôi. Đúng thật, cả năm vợ đưa con cái đi học, lo chuyện trường lớp thi cử. Những buổi sáng bố cứ ngủ nướng trong lúc mẹ con rục rịch tới trường. Vậy mà ngày con thi, tôi thấp thỏm dậy sớm, hòng có lời động viên con trai óc sáng, tâm tịnh, làm bài tốt… Vợ tôi vội giữ tôi lại thì thầm : “Anh cứ ngủ tiếp, hãy để hôm nay con thấy bình thường như những ngày đến trường với thầy với bạn chứ không phải đến một cuộc đấu người ở, người đi”.  Thế là kỳ thi ấy, khác ba, con trai không có một giấc mơ đẹp trong phòng thi, không phải là xuất sắc như chúng bạn, nhưng kết quả đã đánh giá đúng lực học cả năm của cháu.

Con trai tôi cũng như các hậu duệ KT-26 nay mai còn nhiều kỳ thi nữa, nhưng với mỗi kỳ thi, cũng như các bạn, mặc dù luôn cố gắng tạo cho các cháu một tinh thần thoải mái nhất, một sức khỏe sung mãn nhất, thì sự lo lắng hồi hộp luôn thường trực trong mỗi chúng ta, nhất là các kỳ thi càng về sau càng mang tính chất quan trọng cho cuộc đời con cái phía trước, nói cho cùng đó cũng là niềm hạnh phúc của chúng ta vậy. Tuy nhiên với bài viết này, bằng kinh nghiệm từ sự vấp ngã của chính mình, như một sự chia sẻ với tất cả các hâu duệ KT-26 cũng như với các bậc cha mẹ có con vượt vũ môn năm nay và các năm sau nữa, như thể một truyền thống đẹp tiếp sức mùa thi của Blog chúng ta. Không gì hơn mục đích chúc các cháu sẽ là chính mình, sẽ vượt qua chính mình trong các kỳ thi làm hành trang thành công cho cuộc sống sau này.

HCMC – 02 JUL 2013 - CHUTI

THÚ CHƠI HI - END

Hôm vừa rồi về Hải Phòng  gặp lại cậu bạn học thời phổ thông. Hắn hồ hởi: hôm nay mày đi nhậu với tao, tao có mời mấy tay dân chơi Audiophile. Sẵn có máu thích nghe nhạc và hâm mộ hi-end mình nhận lời ngay. Sau chầu nhậu cả bọn về nhà một thành viên để "mục sở thị" dàn hi-end và thưởng thức âm thanh của nó.  Quả là quá sức tưởng tượng...

Xin mượn bài sưu tầm dưới đây để nói rõ hơn:

Muốn chơi hi-end Phải độc thân!

Một dân chơi âm thanh hi-end uy tín – một nhà trí thức có địa vị trong xã hội – sau nhiều năm “dấn thân” vào thú thú chơi âm thanh đỉnh cao đã cay cú tuyên bố “Chơi âm thanh hi-end phải bất nhân, bất nghĩa”. Tất nhiên, câu nói này hơi quá, nhưng sự thực cũng… gần gần như vậy.

Tiền tỉ cho một bộ dàn hi-end

Bộ dàn hi-end tuy cũng dùng để thưởng thức âm nhạc trong gia đình nhưng nó hoàn toàn khác với các thiết bị âm thanh thông dụng. Các thiết bị nghe nhạc hi-end đều được làm thủ công hoặc bán thủ công, ráp từng món theo sở thích nên vô cùng đắt. Dây loa cũng bằng vàng, cũng hiệu nọ hiệu kia, Kimber với lại BMI Piranha. Đầu đọc CD phải có preamp bóng đèn, đại loại như hiệu Audioromy. Bộ chuyển tín hiệu digital/analog thì MHZS cho phép xử lý tín hiệu ở chất lượng cao nhất 24bit/192KHz. Ampli thì phải cỡ RudiStor RR88, bóng đèn cả chùm sáng long lanh. Loa thì khỏi nói, hằng hà sa số chủng loại, tên gọi, tên nào nghe cũng sáng choang, như Vienna Acoustics, Usher Audio, Isophon…

Theo lời dân hi-end thì dàn máy nghe của họ có đáp tuyến tần số rất rộng, đồng thời hòa quyện được các dải tần tốt nên âm thanh mềm mại, ngọt, nghe rõ từng nhạc cụ nhưng không rời, “tơi” hẳn ra như loa monitor phòng thu mà quyện chặt với nhau. Dàn hi-end phản ánh được “vị trí” âm thanh một cách hoàn hảo, nhắm mắt lại là tưởng tượng ra được chỗ đứng của từng người trong dàn nhạc, trước sau, trái phải, lớp lang rõ ràng.

Với những tính năng tuyệt vời như thế, giá cả của một giàn hi-end cứ gọi là cao ngất trời. Có thể tưởng tượng được không, đôi dây loa của Karma  loại kha khá (kha khá thôi, chứ không phải là loại luxury) đã có giá… 30.000USD, ngang giá với một chiếc ôtô loại ngon lành. Một cặp loa của West Lake Audio thường thường bậc trung cũng trên 200.000 USD. Tất nhiên, như vậy thì một bộ giàn âm thanh có giá rất kinh hoàng, thường từ cả trăm nghìn USD tới... không tưởng tượng nổi.

Hiện nay, trên thế giới, bộ giàn hi-end đắt nhất đang được chào bán với giá 2 triệu USD. Sếp thứ hai là bộ giàn 101 X–Treme luxury của hãng MBL có giá 1 triệu USD, tức là gần 18 tỉ đồng. Với giá cả này thì những đệ tử của hi-end trên thế giới cũng ở xa mà ngó thôi, nhưng “một người Việt Nam đã ẵm nó về nhà mình ở Hà Nội. Tiếp đến, hai bộ giàn giá nửa triệu USD cũng đã thuộc về hai người yêu thích âm thanh đỉnh cao Việt Nam khác”, một người chơi hi-end có uy tín tiết lộ.

ở Việt Nam, các chương trình hòa nhạc không được tổ chức thường xuyên, nên người yêu âm nhạc rất ít được nghe trực tiếp trong các buổi hòa nhạc. Vậy nên những người nghiền âm nhạc đỉnh cao chỉ có cách tìm đến với các dàn âm thanh hi-end.

Tuy nhiên, với giá cả như vậy, phần lớn người chơi hi-end ở Việt Nam đều dùng những bộ dàn đã qua sử dụng. Họ chơi đồ hi-end second-hands không phải vì hoài cổ hay vì muốn độ hàng theo cá tính… mà bởi giá đồ cũ thì thấp hơn giá đồ mới, phù hợp với túi tiền của họ hơn. Đó là những bộ giàn do giàn từ các studio thải ra, hoặc được đem về từ các chợ đồ cũ ở Mỹ, Nhật Bản, Singapore, Hồng Kông… Giá một bộ giàn hi-end second-hands khoảng 1.500 – 3.000 USD cho một bộ trung bình và khoảng 10.000 USD cho một loại luxyry. ấy là chưa kể mua được một bộ dàn hi-end thì phải sắm được cái cho nó chạy, đó là những đĩa âm thanh dành riêng cho loại máy này. Những đĩa nhạc này được sản xuất ở nước ngoài và giá không bao giờ dưới 20 USD. So với một bộ dàn hi-end thì cái giá một đĩa kia là muỗi, nhưng khổ cái là một người chơi hi-end muốn nghe đã tai nên bao giờ cũng phải có cả trăm đĩa như vậy trong nhà.

Nghệ sĩ phải tránh xa hi-end

Vậy nên không có gì lạ khi ở Việt Nam, lượng người chơi hi-end không nhiều, số người chơi hi-end vẫn vào hàng hiếm so với các thú chơi khác. ở Việt Nam, chỉ có một câu lạc bộ duy nhất của những người thích âm thanh hi-end là Câu lạc bộ Âm thanh Hà Nội (Hanoi Audio Club), được thành lập từ năm 2005 và ở thời gian đầu khi thành lập, câu lạc bộ chỉ có 4 thành viên, gồm chủ tịch là anh Lê Quốc Huy (còn gọi là Huy Bác Cổ) và 3 thành viên sáng lập là nhạc sĩ Phạm Quang Minh, anh Nguyên Tuấn Anh (còn gọi là Tuấn Gồ Ghề) và anh Bùi Kim Trường (còn gọi là Trường Con) – chủ hãng taxi Phù Đổng. Đến nay, câu lạc bộ đã có rất nhiều thành viên không chính thức, trong đó có những người nổi tiếng, như: nhạc sĩ Ngọc Đại, nhiếp ảnh gia Phương Hồng Khánh, họa sĩ Minh Đỉnh, NSND Đào Trọng Khánh, nhạc sĩ Thụy Kha…

Anh Lê Quốc Huy, Chủ tịch Câu lạc bộ này cho biết, “ở Hà Nội, có khoảng 100 người chơi đồ âm thanh hi-end. ở thành phố Hồ Chí Minh, số người chơi gấp 10 lần ở Hà Nội. Ngoài ra, ở các thành phố lớn, như Hải Phòng, Đà Nẵng, Vũng Tàu… đều có”.

Người chơi hi-end ở Việt Nam cũng có đủ thành phần nghề nghiệp, từ nhạc sĩ, họa sĩ, đạo diễn tới bác sĩ, doanh nhân… 

Mỗi người đến với hi-end bằng một con đường khác nhau và để “chơi” được hi-end cũng khá nhọc nhằn. Như anh Huy, Chủ tịch Câu lạc bộ Âm thanh Hà Nội thì từ nhỏ, an đã thích các dàn máy. Ngay sau khi đất nước thống nhất, anh lên tàu vào TP Hồ Chí Minh học nghề sửa chữa điện tử rồi quay về mở cửa hàng bán các loại máy nghe nhạc, còn bây giờ, anh chỉ bán các bộ dàn âm thanh hi-end và cửa hàng của anh là một trong những cửa hàng hi-end có uy tín ở Việt Nam.

Để chơi được những bộ giàn này, anh Huy phải tự học cách hiểu âm nhạc, chính xác là hiểu dòng nhạc bác học. Bởi dàn máy hi-end được tạo ra để nghe nhạc cổ điển. Công cuộc mày mò tự học cũng công phu và vất vả. Anh kết bạn với các nhạc sĩ, tự học tiếng Anh để đọc được sách nước ngoài về âm nhạc, về hi-end… Việc học hành này của anh trên trang giấy chỉ mô tả vài dòng vậy thôi, nhưng anh đã học mất nhiều năm, cóp nhặt rất nhiều kiến thức để được như ngày hôm nay – giới hi-end Việt Nam nhắc đến tên anh với lòng trân trọng.

Người khác như nhạc sĩ Ngọc Đại. Anh đến với hi-end như một tất yếu, vì anh là nhạc sĩ, anh yêu thích âm nhạc. Hiện nay, nhạc sĩ Ngọc Đại cũng đang sở hữu một bộ dàn hi-end kha khá.

Bên cạnh những người yêu âm thanh hi-end nghiêm túc trên, lại cũng có người chơi hi-end như một thú chinh phục. Giới chơi hi-end Hà Thành vẫn nhắc đến một thanh niên tên là C (xin được dấu tên), mới ngoài 20 tuổi. C. có thú vui là cứ có bộ dàn hi-end nào mới ra là phải tìm cách có bằng được. Kết quả là hiện nay, C. sở hữu tới mấy bộ dàn hi-end mà mỗi bộ tới hơn tỉ đồng. Tuy nhiên, C. không được giới hi-end phục, vì C. không tự kiếm ra những đồng tiền đó, mà do mẹ cho và C. bị nhận xét là “chơi theo bầy đàn, thiếu tai thẩm nhạc”.

Nói chung, cũng như nhiều thú chơi khác, người ta đến với hi-end theo nhiều con đường khác nhau. Tuy nhiên, hi-end Việt Nam có một điểm khá lạ, điểm lạ đó nằm ở thành phần những người chơi hi-end. Thường thì với yêu cầu phải có nhạc cảm tinh tế mới thích và chơi được đồ hi-end, ai cũng cho rằng như vậy thì giới nghệ sĩ phải chiếm tỉ lệ nhiều trong những người chơi hi-end ở Việt Nam. Nhưng sự thực lại khác xa. “Nghệ sĩ chơi hi-end ở Việt Nam rất ít. Phần nhiều những người chơi hi-end ở Việt Nam là quan chức đã về hưu, hoặc doanh nhân thành đạt”, một người chơi hi-end có tiếng ở Việt Nam tiết lộ. Lý do của tỉ lệ lạ này là “nghệ sĩ lấy đâu ra hàng chục nghìn USD, hàng trăm nghìn USD, thậm chí là hàng triệu USD để chơi hi-end”.

“Trong ba người Việt Nam sở hữu bộ những giàn hi-end giá kinh hoàng được kể trên thì chỉ có một người là doanh nhân, hai người còn lại đều là… cán bộ nhà nước”, người chơi hi-end uy tín trên cho biết.

Lừa vợ, dối mẹ để mua hi-end

Với mức thu nhập hiện nay ở Việt Nam thì để sở hữu một bộ dàn hi-end là việc… gian nan vất vả. Vì phải làm việc cật lực và tích luy lâu dài mới mua được món đồ mình yêu thích. Tuy nhiên, Nhưng với những kẻ nghiện ngập âm thanh trung thực thì họ sẽ nghĩ ra bất cứ cách gì thoải lòng mong ước của mình. Chẳng thế mà dân chơi hi-end Hà Nội vẫn cười cười kể với nhau chuyện anh H. (xin được giấu tên) đã vay vàng (tiền dưỡng già) của mẹ già rồi vụng trộm vợ đi mua bộ dây loa hàng nghìn USD về. Không cần phải kể thì cũng biết sau đó, anh gặp… sóng gió với vợ thế nào.

Lại có anh N. (cũng xin giấu tên) không cho con đi học ở các trường quốc tế, vì muốn dành tiền... mua dàn âm thanh hi-end mơ ước.

Anh K. mê hi-end đã có một mẹo rất “hay”. Khi đi cùng vợ ở nước ngoài, cứ say mê ngắm nhìn một bộ dàn hi-fi (hi-fi là bộ dàn âm thanh cho chất lượng âm thanh thấp hơn hi-end nhiều và giá cao nhất cũng chỉ khoảng vài nghìn USD) đã qua sử dụng, giá khoảng vài trăm USD, rồi thiết tha nói với vợ là mình ước có bộ giàn này. Vợ thấy không đắt lắm, xuất tiền ra mua tặng chồng. Anh K. mang bộ dàn này về nhà, rồi từ đó, thỉnh thoảng lại thay cái này, đổi cái kia và cuối cùng, bộ dàn hi-fi thường thường thành bộ giàn  hi-end đỉnh cao với giá cả trăm ngàn USD cả. Anh K. nói với vợ rằng anh chỉ đổi qua lại với bạn bè, không phải thêm tiền mua bán gì nên vợ anh tin. Vả lại vợ anh K. như nhiều phụ nữ khác, không hiểu gì về máy móc kĩ thuật, cứ nghĩ những bộ dàn sau này của chồng có giá cũng tương tự như bộ giàn đầu tiên mình mua tặng chồng, nên mặc chồng muốn trao đi đổi lại, chỉ cần chồng vui. Kết quả là Anh K. phải thường xuyên đề phòng ngay cả khi tiếp những “con nghiện” hi-end như mình – cái thú của dân nghiền hi-end là phải tụ tập lại, cùng nghe âm thanh rồi cùng tán thưởng với nhau mới vui - khi vợ không có nhà, nhưng khi nói tới giá cả những bộ dàn của mình, anh và khách cũng phải nói nhỏ, vì sợ… cô giúp việc nghe được, về mách với vợ.

Chẳng thế mà anh Huy, chủ tịch câu lạc bộ Âm thanh Hà Nội, từng vui vẻ tuyên bố: “Muốn chơi hi-end phải độc thân!”. Câu này được giới hi-end gật gù tán thưởng. Bởi nhiều người trong số họ đã làm việc cật lực một thời gian dài, đã dành dụm đủ tiền để mua được giàn máy mình mơ ước, nhưng tới lúc đó, vợ họ “bỗng nhiên dở chứng, không cho mua. Tiền vợ quản, vợ không cho thì lấy thế nào được”, một tay nghiền hi-end đau khổ kể và bổ sung thêm: “Hoặc là phải được tự quản lấy tiền mình kiếm ra”.

Đông Mai ANVN1 (07/2009)

TIN BUỒN

Gửi ACE KT-26

Nghe tin nhà Minh Hương có chuyện, cụ thân sinh qua đời tại HPG . Lễ hỏa táng vào lúc 14:00 chiều này. Thay mặt BLL KT-26 và cá nhân tôi có lời chia buồn cùng Minh Hương và gia đình. Do điều kiện ở xa, nhờ BLL HPG và các bạn có điều kiện gửi lời của các ACE xa gần không có dịp thăm viếng tới Minh Hương và gia đình. Chỉ một lời hỏi thăm như để động viên Hương và gia đinh lo cho cụ chu tất và vượt qua lúc khó khăn này.

Thời gian gấp gáp, mọi người lo giúp, Minh Hương và gia đình thông cảm.

TM BLL KT-26

NVH

MỪNG SINH NHẬT LÊ VIẾT HỘI 23/6

Sông Hàn

Đêm Bà Nà

Toàn cảnh Đà Nẵng

Con đường tơ lụa - giao lưu đông tây (Khongthoike)

Khuyến quân cánh tận nhất bôi tửu

Tây xuất Dương quan vô cố nhân.

Xin vơi một chén quan hà

Dương quan chốn ấy ai là cố nhân

Hai câu thơ cuối trong bài tứ tuyệt Vị thành khúc của thi phật Vương Duy thời nhà Đường tả nỗi lòng bạn bè khi chia ly. Địa điểm Dương quan trong bài này biên giói phía tây Trung hoa thời cổ, một cứ điểm nổi tiếng trên con đường tơ lụa huyền thoại , một biên niên sử ngàn năm của nền văn minh nhân loại . Giao lưu Đông - Tây.

Bài viết này không có tham vọng nhiều về khảo cứu ty trù chi lộ bởi vì không đủ tầm cũng như trình độ về một đề tài quá lớn , mà giống như chuồn chuồn điểm nước lướt qua một số điểm về con đường vĩ đại này.

Khởi nguyên từ thế kỷ 3 BC, Trương Khiên , sứ giả nhà Tây Hán, ( Hán Vũ Đế ) vì mục đích chính trị và quân sự của đế chế Hán lên đường sang Tây vực , xuất phát từ Trường An. Nhiệm vụ hoàn thành sau 13 năm , nhưng lịch sử ghi công cho Trương khiên là người khai phá con đường tơ lụa nối Đông Tây.

Thông tin chi tiết liên quan tới nhân vật này và huyền thoại cũng như dấu tích của chuyến viễn du có thể tra trong Wiki nhưng cảm xúc khi tới chân Hắc Sơn - Gia dụ quan - Cam túc nhìn tượng đài của ông trong bóng chiều tà lại muốn lên đường .

Thanh minh thượng hà đồ - một bức tranh vẻ cảnh đô thị Trung hoa cổ dịp Thanh minh

Trung hoa là nước phát minh ra cách trồng dâu , nuôi tằm , ươm kén , dệt lụa . Sản phẩm lúc đẫu chỉ dành cho hoàng gia , vì giá trị thương mại quá cao nên nhu cầu xuất khẩu sang phương tây góp phần thúc đẩy các đà đội ( thương đội lạc đà ) vượt sa mạc, núi cao, chiến tranh , cướp bóc vượt ngàn dặm viễn du. Tơ lụa quý giá tới nỗi mà khi con đường này bị kẹt , Hoàng đế la mã đăng quang phải mặc áo cũ , Mệnh phụ phu nhân cho cháu nội tấm lụa làm của hồi môn...

Thị trường tơ lụa phương tây chỉ bớt sốt khi các cuộc thập tự chinh bắt đầu và con đường tơ lụa trên biển được mở vào 1005 thời nhà Tống . Thế kỷ 13 Người ba tư ( I Ran ) học được công nghệ lụa và giá thành giảm hẳn.

Dọc theo con đường này ( khoảng 7000 km ) nhiều đô thị của các quốc gia Trung á và Ấn độ phát triển, Tôn giáo, phát minh khoa học , văn hoá giao lưu trao đổi lẫn nhau thúc đẩy văn minh loài người. Nhà sư nổi tiếng thế kỹ 7 Trần Huyền Trang , quá giang con đường này . Ai đọc Đại đường Tây vực ký của trưởng đoàn tây du ( không có tôn hầu đâu nhé ) sẽ thấy rất thú vị và nhiều thông tin bổ ích .

Bản đồ về Silk Road

Thực ra Road silk có thể quy ước điểm đầu là Trường an ( Thiểm tây )  và nhiều điểm cuối. Hàng hoá xuất phát tại Tô- Hàng , bao gồm tơ lụa, lá trà, đồ gốm sứ tập kết tại các cửa quan , theo đà đội vào Tây vực . Phần lớn tránh sa mạc Gôbi , men theo Thiên sơn vào Bắc ấn độ. Qua nhiều trạm, vùng lãnh thổ, quốc gia , các chi phí đội lên khủng khiếp ( hàng trăm lần ). Một chuyến đi về suôn sẻ khoảng ba năm .Đời người chỉ cần ba chuyến là thành phú ông rồi , cầm vàng về Giang nam mua đất, xây nhà, cưới vài mỹ nhân , lâu lâu chém gió về giang hồ hiểm ác, về núi cao vực sâu đố ai kiểm chứng. Chỉ còn nhũng huyền thoại ly kỳ về chuyến lữ hành gian khổ, kích thích những trái tim trai trẽ lên đường.

Trung hoa chiến loạn hàng ngàn năm, sau thời Hán khoảng ba trăm năm gián đoạn, Nhà Đường phát triển rực rỡ, Trường An thành khoảng 1.000.000 dân, đô thị lớn nhất thế giới vào thời đó. việc khai thông buôn bán với các quốc gia phương tây được đẩy mạnh nhiều lần , nhu cầu tín dụng, thanh toán, bảo kê gia tăng . Theo chân các nhà truyền giáo Ba tư ( bái hoả giáo ), Ấn độ, Đông La mã là các thương nhân Do thái . Hình thái sơ khai của tiền trang ( ngân hàng quốc tế ) ra đời. Hoạt động của các tổ chức tôn giáo hải ngoại làm bình phong cho việc tìm kiếm thị trường và xúc tiến thương mại. Thày tế kiêm doanh nhân , một sự kết hợp tuyệt vời. Tư duy tài chính của người Do thái kết hợp với linh mẫn thương nghiệp của Hoa nhân sẽ kiểm soát toàn bộ mậu dịch đông tây. Tới thế kỷ 21 toàn cầu hoá điều này vẫn đang đúng, có vẽ như không thay thế nổi.

Một bức tranh cổ về Silk Road

Đường mạt, ngũ đại thập quốc, nhược tống... Road silk lại bị nghẹt . Phía bắc và Tây bắc trung nguyên là khiết đan và đảng hạng. Tình thế này kéo dài vài trăm nảm, đến nỗi cái tên China hiện nay thiết âm của Khiét đan , Kitai. Phương táy hiểu nhầm Trung quốc. Do không lên phía bắc được , chính sách biên mậu được áp dụng, Nhà Tống buộc phải phát triển thương thuyền. Các bến cảng Phúc châu, Tuyền châu, Quảng châu tấp nập thuyền buôn thế giới. Nhiều thuyền buôn , shipping ra đời, side tàu nhanh chóng tăng kích cỡ, Thuyễn hình máng xuất hiệnđời ( tào- tàu ) và từ đó dân Việt gọi là bọn tàu Ô.!!!

Thống kê hiện đại vào thời Tống nhân tôn - Triệu Trinh  xếp xòng của Bao Chửng. Thành biện kinh/ khai phong là đô thị lớn nhất toàn cầu thời Trung cổ. 1.500.000 dân , hệ thống thoát nước ngầm dài và lớn hơn hệ thống cống ngầm Pari của VíctoHuygo. Kim ngạch xuất nhập khẩu chiếm 70% toàn thế giới . Các quan nhân thời Tống quá trời tiền, hệ thống tửu lâu, nhà hàng khách sạn mọc nhan nhản. Một tháng thi hoa khôi một lần, Ngay cả Võ đại lang ( anh trai võ tòng ) bán bánh bao mà nuôi vợ Phan Kim Liên phủ phê luôn . Quá đã.

Lúc này thông đạo sang phương tây  hàng hoá không chỉ tơ lụa mà còn gốm sứ giang tây. Kỹ nghệ chưng cất rượu mạnh phát triển, yêu cầu vận chuyển hàng dễ vỡ tăng lên , kỹ thuật chất xếp tăng level ( chèn lót đậu xanh vào hàng vận chuyển xa ). Mọi chuyện cứ thế thuận theo..

Đi theo dấu tích của Silk Road

Vì quá giầu và quá sướng nên Tống nhân phải thua vào tay bộ lạc du mục, Kim, Mông cổ. Sau khi thống nhất hoa hạ , Hốt tất liệt đẩy việc giao thương đông tây trong đế quốc bao la của đại hãn lên hết mức . MR Marcopolo thương nhân Ý sau 23 năm bên TQ về châu âu mô tả TQ sự thật đến mức phải đi tù vì chả ai tin. Thập tự chinh kết thúc, thời đại hàng hải bắt đầu, lái tàu viễn dương không còn là đọc quyền của người Ả rập, đế quốc Mông cổ, phân liệt, tan rã . Nhiều quốc gia trung á biến mất, Chiến tranh tôn giáo bùng phát. Vai trò của Road silk đến hồi mãn cuộc. Trong bụi mờ của thời gian, các đô thành hoa lệ xưa nay chỉ còn là phế tích. Một chuyến hành trình dọc theo ti trù chi lộ , thăm lại những cái tên nổi tiếng như Đôn hoàng, Dương quan, ngọc môn, xamakan, ..sẽ là ước vọng biết bao tâm hồn hoài cổ. Trong thế giới hiện đại ( hại điện ) này , một chuyến đi, hành trình vào quá khứ trở thành xa xỉ  quá chăng ?

Hết hứng rồi, hy vọng bài sau viết cẩn thận hơn.

BBT:
Con đường tơ lụa là một kho tàng đồ sộ và là một nguồn cảm hứng vô tận cho nhiều nghệ sỹ đời sau. Mời các bạn thưởng thức THEME FROM SILK ROAD của Kitaro như một minh họa thêm cho bài viết của Khongthoike.