MỘT NGÀY Ở VIỆN K

(Thay lời cám ơn ACE KT-26, chúc Già Phúc vững tin chiến thắng bệnh tật)

Bệnh viện K, thoạt nhìn cái tên ngắn ngủi ấy, dễ làm ta quên đi cái sự ngân nga, kéo dài sắc lạnh khi đọc tên nó. K, có phải lấy cái âm gần từ tiếng nước ngoài “Cancer” hay vì bất cứ lý do nào khác, đây là một bệnh viện chuyên điều trị các bệnh nan y: “Ung thư”. Có tới 3 cơ sở của bệnh viện này thật, nhưng bệnh nhân luôn đông ngịt dồn từ các tỉnh thành phía Bắc về đây. Chả biết lý do gì nhưng từ Thanh Hóa, Ninh Bình, có lẽ số bệnh nhân chiếm tỷ trọng rất lớn.

Những mảnh ghép K.

Nhớ ngày còn nhỏ chơi trò lắp ghép hình, chỉ với 7 miếng gỗ khác nhau thế mà theo trí tưởng tượng phong phú của người chơi, 7 miếng gỗ ấy có thể tạo được vô số hình, nào con ngựa hay chú bộ đội, nào hình quả núi hay nét vẽ chữ K. Nhưng với chữ K phũ phàng ngoài đời, trăm vạn mảnh đời, ngàn vạn nỗi đau chưa kể hết hình hài hay những đặc thù của cái bệnh viện mang hình nét chữ K này.

Nhiều lắm, có những bệnh nhân ở tuyến dưới, chót ăn theo bảo hiểm y tế, với sự quan liêu của hệ thống hành chính đã đẩy người bệnh khi lên đến K thì đã gần đất xa trời, ở vào giai đoạn ung thư cuối. Nghe kể có cậu thanh niên sau khi được chuyển lên K xét nghiệm, do muộn ngày phát hiện, khó toàn mạng sống, đã cầm dao dượt đổi cả một bệnh viện huyện khi cố tình giữ lại vì chỉ tiêu bào hiểm y tế (!?) Còn có những trường hợp “chết” vì thiếu hiểu biết. Ung bứu thì lên viện tim, hay vì có tiền nên chui vào bệnh viện tư, phòng khám tư nhân, kết quả “tiền mất, tật mang” lòng vòng hết chỗ nọ, bệnh viện kia rồi cũng về đến cái bệnh viện K lạnh buốt mùi hóa chất này.

Bệnh tật chả chừa ai, ung thư chẳng né người nào. Một cháu gái vừa thi xong lớp 10, xinh tươi phơi phới, học giỏi và tương lai. Bỗng ngày nào phát hiện ở mông có cái mụn nho nhỏ, ngồi xuống có chút nhói đau. Sau vào lần chuẩn đoán và điều trị, về đến K thì di căn đã ăn tận vào xương cụt. Tiếng kêu thét của cháu gái giữa khuya làm tim những bậc làm cha, làm mẹ nhói đau. Hay một cụ ông tuổi 83 bị khoét ung thư trực tràng, đau lắm chứ, nhưng chẳng muốn phiền tới các bệnh nhân khác hay không muốn con cái lo lắng thêm, đến cơn đau hàng ngày lúc 11 , 12 giờ đêm, hai tay cụ ghì chặt vào thành giường, môi cụ mím chặt hút tiếng kêu la… Để đến lúc đứa con trai nghẹn ngào: “ Bớ ơi, đau thì bố cứ la lên một chút cho thỏa cơn, không sao đâu mà bố!”. Hình ảnh hai bố con cụ ông 83 tuổi đã lấy đi bao nhiêu nước mắt của người nhà các gia đình bệnh nhân xung quanh.

Phía sau khu khám, hội chuẩn , mổ , hậu phẫu và giảm đau… là một khu nhà 2 tầng với một phần dành cho nơi điều trị hóa chất cho các bệnh nhân nhỏ tuổi. Đúng là bệnh tật chả kể tuổi tác, ngoài những lúc điều trị hóa chất mệt mỏi đến cùng cực, những cô bé, cậu bé đầu trọc lốc nô đùa ở khoảng trống giữa hai dãy nhà, nhìn những ánh mắt ngây thơ trong sáng đùa vui mà não cả lòng, chắc các em chưa cảm nhận được những khó khăn, rủi ro phía trước mà căn bệnh quái ác trong người có thể gây ra cho mình. Sáng sáng cả cái bệnh viện K ấy, người mới tới thì tò mò, người ở lâu thì nghẹn ngào dấu nước mắt chứng kiến hai anh em tuổi chắc dưới 10 cả, đầu chọc lốc, chân tay gầy guộc, bốn con mắt lồi ra mệt mỏi, chúng cõng nhau ghé hết phòng nọ, góc kia như thể nơi đây là sân chơi, là công viên, là trường học, các y tá bác sỹ như là thầy cô của chúng vậy. Nghe nói thằng anh đã qua hơn chục lần truyền hóa chất, thằng em cũng suýt soát, chúng ở đây cũng khá lâu rồi…

Văn hóa K

Có lẽ nhiều người sẽ nói, bệnh viện đâu chả như nhau, bệnh tật và buồn đau. Lại còn bệnh ung bướu nữa chứ, chắc ghê lắm! Cũng đúng thôi, một người bạn có nói: “tôi đã đi rất nhiều bệnh viện ở Hà nội rồi, nhưng hôm nay mới có dịp vào K, quả thật là hãi”. Hãi thật, hãi vì cái sự đông đúc ngột ngạt của nó. Cơ sở 2 còn khá, cơ sở 1 ở Quán sứ (nơi A Phúc đang điều trị) thì quả là “như nêm”. Bệnh viện gì mà chả có sân thoáng, chỉ có mấy dãy nhà 4 , 5 tầng ngang dọc. Phòng ốc thì chật, bệnh nhân thì đông, người nhà bệnh nhân may mà có chỗ đứng đã là tốt rồi. Những bệnh nhân mệt mỏi được người nhà rìu đi vệ sinh hay vận động thì phải len lỏi qua từng người từng người chật cứng ở hành lang và xung quanh giường bệnh. Tuy nhiên, ngoài những “căn bệnh” chung của ngành Y tế nước nhà, viện K có những đặc thù riêng của nó.

Đây là nơi điều trị của những bệnh nhân “trường kỳ kháng chiến”, nghe nói có người xạ trị tới hơn 10 lần ở đây, có những người hàng bao năm nay cứ thường kỳ vào viện truyền hóa chất. Chí ít, như ông người nhà bệnh nhân bên cạnh có nói, mắc bệnh này, phải ở viện 2 tháng trở lên.

Vì là những bệnh nhân và người nhà chăm bệnh ở lâu như vậy, người nọ học người kia, y tá dạy người nhà, cho nên hầu hết những công đoạn đơn giản như thay ống thuốc truyền, vệ sinh phòng ốc… “nghiễm nhiên” là trách nhiệm của người nhà. Tóa hỏa cho người lần đầu nhập viện khi cô ý ta “bàn giao” cho một đống chai truyền dịch, xếp lên bàn, sau khi bắt ven, nối chai đầu tiên là cứ a-lê-hấp quay lưng đi thẳng trước sự ú ớ không thành lời của người nhà người bệnh… Không sao, đã có trợ lý y tá là những “ma cũ” giới thiệu thứ tự chai dịch truyền, cách thức gắn chai truyền dịch, kim thông hơi, tốc độ truyền… và thực hành mẫu cho xem. Cứ thế, sau một đợt tháp tùng người bệnh, những người nhà này có thể lấy được chứng chỉ tốt nghiệp y tá hay điều dưỡng gì đó.

Bệnh viện đâu cũng vậy, căn bệnh ngành y đâu cũng thế. Nạn phong bao dút lót cũng chả trừa bệnh viện K nơi đây. Cũng là tiền bác sỹ mổ chính phụ, gây mê hồi sức, tiền khám chữa bệnh, tiền y tá kim tiêm… Tuy nhiên, như đã nói, đây là những bệnh hiểm nghèo “trường kỳ kháng chiến”, sau một thời gian điều trị tốn kém kéo dài, các gia đình (đa phần là gia đình nghèo) hầu như lao đao kiệt quệ về kinh tế. Từ đó sự thông cảm và ngầm nhiểu giữa gia đình và bệnh viện có phần ghi nhận hơn. Vẫn theo lệ làng, tâm lý người bệnh là vậy, chỉ muốn mình được quan tâm hơn, hay huỵch toẹt ra là tâm lý đa nghi của người mình là vậy, không tiền đút lót lấy đâu ra phục vụ tốt (!?). Tuy nhiên cũng ở K này, có lẽ là tùy gia đình có điều kiện còn không thì dăm ba đồng tượng trưng hay không có cũng chẳng sao, bác sỹ, y tá không vì vậy mà ghi sổ để hành người bệnh nhà mình. Tiếp xúc với căn bệnh đau đớn, hiểm nghèo này, chứng kiến cảnh đời kiệt quệ vì căn bệnh này của gia đình, sự vô cảm hình như biến mất trong con người y tá, bác sỹ nơi đây.

Cũng chính từ cái tính đặc thù của những người bệnh nơi đây, nên các bệnh nhân và gia đình trong viện có những mối liên hệ và quan tâm đặc biệt. Gần nhau trong khoảng thời gian lâu dài, cùng chung hoàn cảnh, nỗi lo. Do vậy họ trở nên những người hàng xóm thân thiết tốt bụng, họ chia sẻ cái giường xếp cho người mới đến chưa kịp sắm sửa ngả lưng. Người bộ tách, người ít trà, đêm đêm cùng nhau thưởng thức ly trà ngon để về đêm chăm bệnh.

Tinh thần K

Có bạo bệnh ai trả lo. Tuy nhiên ở những bạo bệnh, cấp cứu khác, kiểu ‘chợt đến rồi đi” đã tạo cho người bệnh đến viện, cấp cứu và điều trị với một trạng thái tâm lý bất ngờ, hoang mang và lo lắng. Tuy nhiên trạng thái ấy có thể nhanh chóng chuyển sang tâm lý vui vẻ khi điều trị thành công, thời gian thường ngắn. Còn với K, một căn bệnh ‘trường kỳ kháng chiến”, khả năng chịu đựng và kiên trì trong thời gian dài luôn là gánh nặng cho những người mắc K. Cũng chính vì vậy, mắc dù với những cái đầu rụng hết tóc, nước da trắng bệch, khuôn mặt mệt mỏi, nhưng hầu hết những bệnh nhân này đều toát lên vẻ kiên cường và một lòng tin sắt đá. Tôi vẫn luôn cảm thấy thán phục mỗi khi nhìn vào những ánh mắt lạnh tanh và kiên cường của họ.

Với nguời nhà bệnh nhân cũng vậy, mặc cho kinh tế kiệt quệ, họ vẫn mải miết kiên trì trên con đường dành lại sự sống cho người thân. Bao mệt mỏi, khổ đau, họ đã trải qua, chịu đựng trong một thời gian dài, chẳng có gì làm họ nản lòng được nữa. Bóng đêm về, họ quây quần bên nhau chén trà, câu chuyện. Họ dạy nhau cách chăm sóc người nhà, kể cho nhau chuyện gia đình và cuộc sống. Chuyện nọ , chuyện kia, chuyện môi trường khí hậu ô nhiểm gây ra nhiều căn bệnh ung thư như gia đình họ. Hết rồi, họ lại quay ra chửi cha cái thằng Trung Quốc với những hàng hóa giết người tràn lan xâm nhập thị trường Việt nam. Họ dạy nhau bài hát nọ, câu thơ kia. Lúc cao hứng một Liền Anh cất lên mấy câu quan họ người ở đừng về hay người ở, anh về. Câu hát say xưa níu kéo, phía bên trong, chắc một Liền Chị nghẹn ngào nhớ kỷ niệm xưa…! Hay đâu đó, những người nhà, sau thời gian bên nhau bệnh viện, họ hẹn hò như anh em ruột thịt, trao cho nhau số điện thoại để liên lạc sau này. Nào cha của anh, mẹ của em cũng chung bạo bệnh, nay nhờ phúc đức, bệnh tạm qua rồi, về nhà, anh em mình đua nhau chăm sóc ông bà, báo nhau kinh nghiệm để sau này thấy cụ nào đi trước, về sau!?...Thế mới thấy cái sự quyết tâm của họ, của bạn mình, thân nữ dặm trường viện nọ, tỉnh kia và mãi tận nước ngoài dành dật lại sức khỏe cho cha mà miệng luôn nở nụ cười tự tin, thật khâm phục.

Tấm lòng K

Đúng 6 giờ sáng hàng ngày, chả ai bảo ai, mỗi người mang cặp lồng hay cái bát, cái tô của mình lũ lượt kéo nhau ra sân sau của bệnh viện, nơi đó hàng bao năm nay, một chiếc xe đẩy với vài ba nồi cháo to bốc khói nghi ngút. Không có sự chen lấn và xô đẩy thường thấy nơi các sự kiện tương tự như Susi miễn phí, McDonal khai trương, ở đây từng người theo hàng, họ được trao những phần cháo vừa phải, không nhiều mà chả ít. Chẳng ai lấy hai phần mà chẳng ai múc cho ai 2 phần cả, họ chỉ lấy một phần mà thôi. Cháo nóng, sạch sẽ, thơm ngon và nghĩa tình. Nghe nói, một số bệnh nhân K sau khi được chữa khỏi họ quay lại, cùng với nhà chủa gần đó, lập nên “nồi cháo thiện nguyện” này đây.

Hàng sáng ngày cuối tuần, nhiều đoàn Soeur từ các nhà thờ gần đó đến từng phòng bệnh trao những hộp sữa, chai nước cho từng bệnh nhân hay những hộp cơm từ thiện luôn được đón nhận với sự biết ơn vô hạn từ những bệnh nhân và người nhà khó khăn. Những đoàn Thanh niên, sinh viên từ các trường, các tổ chức cũng như các ca sỹ diễn viên nổi tiếng cũng không ngừng các hoạt động thăm hỏi, chia sẽ với bệnh nhân và người nhà nơi đây. Với họ, với những bệnh nhân và gia đình ở cái viện K đặc biệt này, họ rất cần sự chia sẽ cả vật chất lẫn tinh thần.

          HCMC – 07^th APRIL 1014 - CHUTI